Νίκος Καζαντζάκης_01: Πρόταση Ενοίκου

Ως ένοικος της κατοικίας επιλέγεται ο Νίκος Καζαντζάκης. Η επιλογή προέκυψε έπειτα από την επίσκεψη στον χώρο όπου θα προταθεί η κατοίκηση. Πιο συγκεκριμένα, οι αρχικές παρατηρήσεις οδήγησαν στις πρώτες πιθανές ταυτίσεις μεταξύ του περιεχομένου του χώρου και του καζαντζακικού λόγου: το περίκλειστο οικόπεδο και η συγκέντρωση της δράσης σε και πρός έναν ανοιχτό χώρο στο κέντρο, συνομολογούν την εσωστρέφεια, χαρακτηριστικό στοιχείο της προσωπικότητας του επιλεγμένου χαρακτήρα. Ταυτοχρόνως, το λειτουργικό συγκείμενο των υφισταμένων κτιρίων, τόσο στο παρελθόν ως βιομηχανικός χώρος, όσο και στο παρόν ως χώρος έκφρασης διαφόρων εικαστικών ή μη γεγονότων, συμπλέει με μια θεμελιώδη αξία της καζαντζακικής βιοθεωρίας: την εργασία και μετουσίωση της ύλης. Επίσης, στο οικόπεδο παρουσιάζεται ένα ισχυρό κατακόρυφο στοιχείο, η καμινάδα, το οποίο δύναται να ερμηνευθεί ως μια συμβολική υπόδειξη στο επέκεινα, σε συνέπεια με το ενδιαφέρον που παρουσίαζε ο συγγραφέας για την σχέση του ανθρώπου με το θείο. Τέλος, η γενικότερη αίσθηση του χώρου, χώρου αλλοιωμένου/οιονεί κατεστραμμένου από τον χρόνο και την μερική εγκατάλειψη, θυμίζει την καταστροφική μανία του υποψήφιου ενοίκου και την προσήλωσή του στον νιτσεϊκό μηδενισμό, που διέπει όλο το συγγραφικό του έργο.  Μολονότι οι αρχικές αυτές παρατηρήσεις μπορούν να αποτελέσουν αφορμές για την επιλογή άλλων προσώπων με παρόμοιες θεωρητικές θέσεις, η περίπτωση του Καζαντζάκη παρουσιάζει, εκτιμώ, ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθότι γεννά το ερώτημα της ασκητικής κατοίκησης εντός του ιστού της πόλης: πως μπορεί άραγε να κατοικήσει ένας ασκητής σε έναν χώρο όπου κυριαρχούν τα βλέμματα και η παρουσία των άλλων;

Αναφορικά με το μάθημα της 3/10/2019, αν πρέπει υποχρεωτικά να γίνει επιλογή ενός αρχιτέκτονα με τον οποίο θα «συνομιλήσει» ο υποψήφιος ένοικος, τότε επιλέγεται ο Lebbeus Woods, ο οποίος ενδιαφερόταν πρωτίστως για τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό σε συστήματα με κρίση (πόλεμος). Θεωρώ ότι αυτό του το ενδιαφέρον, προσιδιάζει στην σκέψη του Καζαντζάκη για τον αγώνα του όντος προς μια υπαρξιακή αυθυπέρβαση: το κατεστραμμένο κτίριο όπου επεμβαίνει ο Woods δύναται να ερμηνευτεί ως το καζαντζάκειο σώμα, κατεστραμμένο οικειοθελώς από μια προσπάθεια οντολογικής εξέλιξης.

Τσιβόλας Δημήτριος